MINH BẠCH - THÂN THIỆN - TRÁCH NHIỆM - HIỆU QUẢ

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 VÀ TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM

Thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, phạm vi bài viết này là tìm hiểu về cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và dự báo tác động của nó đối với người lao động ở Việt Nam.

Đến nay, loài người đã trải qua 4 cuộc cách mạng công nghiệp, lịch sử các cuộc cách mạng công nghiệp đó như sau:

1. Năm 1784 - cách mạng công nghiệp 1.0 - khi động cơ hơi nước được phát minh, thay đổi hoàn toàn ngành dệt may, chế tạo cơ khí, giao thông vận tải bằng tàu hỏa, tàu thủy…

2. Năm 1870 - cách mạng công nghiệp 2.0 - động cơ điện được phát minh để phục vụ sản xuất công  nghiệp. máy móc bắt đầu thực hiện các công việc cơ bắp nặng nhọc thay cho con người

3. Năm 1969 - cách mạng công nghiệp 3.0 - khi máy tính, internet … dần dần được phát minh và cải tiến giúp xử lý các công việc trí óc phức tạp thay cho con người

4. Hiện nay cách mạng công nghiệp 4.0 được gọi là cách mạng số với sự tham gia công nghệ, vật lý, kỹ thuật số, sinh học, kết nối vạn vật qua internet…giao thoa để tạo ra thành phố thông minh, xe hơi tự lái, máy in 3D, máy bay không người lái…

Cách mạng công nghiệp 4.0 dựa trên điều gì

Theo Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 thì Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 dựa trên nền tảng tích hợp cao độ của hệ thống kết nối số hóa - vật lý – sinh học với sự độ phá internet vạn vật và Trí tuệ  nhân tạo.

Trên thế giới, cách mạng công nghiệp 4.0 được áp dụng khắp nơi và nhiều lĩnh vực khác nhau như Công ty Amazon (bán hàng trên mạng) triển khai thiết bị không người lái để giao hàng tận nhà một cách nhanh chóng; Trong lĩnh vực y học chữa trị ung thư, Công ty IBM đang hoàn thiện công nghệ watson, tạo ra nanobot có thể tấn công tế bào ung thư; Công nghệ in 3D giúp trực tiếp tạo ra vật thể có hình dạng thật (hàng hóa) từ bản vẽ 3D trên máy tính…

Ở Việt Nam, tiêu biểu cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là ứng dụng công nghệ gọi xe taxi (Uber và Grab). Công nghệ  này giúp cho việc vận chuyển trở nên minh bạch về giá cả, biết trước quảng đường phải di chuyển, chi phí rẻ hơn và hạn chế sự lừa gạt tối đa. Chúng ta có thể thấy một điều nổi bật là Công ty Uber tuổi đời còn rất trẻ nhưng giá trị công ty đã vượt qua hãng sản xuất xe hơi Ford có tuổi đời hàng trăm năm. Uber không sở hữu bất kỳ chiếc xe nào nhưng nhờ sức mạnh công nghệ đã vượt mặt các hãng taxi lớn sở hữu hàng ngàn chiếc và không chỉ vượt qua ở phạm vi Việt Nam mà ở toàn cầu.

Tác động cách mạng công nghiệp 4.0 đến người lao động như thế nào

CMCN 4.0 dẫn đến thay đổi phương thức sản xuất, phương thức phân phối, trao đổi, tiêu dùng dẫn đến thay đổi cơ cấu tổ chức của xã hội cũng như quy mô, tính chất, cơ cấu của nguồn lao động…Phần lớn công việc sẽ được tự động hóa, nguồn lao động sẽ chuyển dịch sang xu hướng kỹ thuật cao.

Theo một chuyên gia về lao động, thị trường lao động ở Việt Nam thời gian qua có xu hướng thu hẹp quy mô thị trường lao động (số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng lên nhưng mức độ hứa hẹn tạo việc làm lại giảm so với thời gian trước), các doanh nghiệp ngày càng giảm dần sự tìm kiếm việc lao động giản đơn; sự phân hóa về thu nhập giữa các bộ phận lao động ngày càng khác biệt.

Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 dẫn đến việc tiết kiệm sức lao động thông qua công nghệ, cũng có nghĩa là các nước có lợi thế về công nghệ và vốn sẽ quay trở lại đầu tư vào quốc gia của mình chứ không phải đầu tư sang các nước có lợi thế về nguồn lao động. Trong khi Việt Nam ta đang tiến hành công nghiệp hóa dựa vào xuất khẩu tài nguyên, nông thủy sản và FDI thâm dụng lao động, chủ yếu lao động phổ thông, tỷ lệ đầu tư máy móc thiết bị trên đầu người rất là thấp.

Dự báo của Tổ chức lao động quốc tế cho Việt Nam trước cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0

Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO) dự báo 86% lao động ngành dệt may và da giày ở Việt Nam sẽ bị mất việc trong vòng 15 năm tới. Hiện nay ở Việt Nam, ngành dệt may đang tạo việc làm cho 2,3 triệu người (78% là lao động nữ, 17% có trình độ tiểu học); ngành da giày đang tạo việc làm cho 1 triệu người (74% là lao động nữ, 26% có trình độ tiểu học).

Bên cạnh đó, Báo cáo "ASEAN trong chuyển dịch cơ cấu: Công nghệ đang làm việc làm và doanh nghiệp thay đổi như thế nào" của ILO công bố tháng 7-2016 được thực hiện trên cơ sở khảo sát tại năm nước ASEAN là Campuchia, Philippines, Indonesia, Thái Lan và Việt Nam đối với năm lĩnh vực gồm: sản xuất và lắp ráp ô tô; điện và điện tử; dệt may và giày da; kinh doanh thuê ngoài và bán lẻ.

Ở Việt Nam, ILO dự báo, trong 10 năm tới, 70% số việc làm có rủi ro cao (có xác suất bị thay thế trên 70%), 18% có rủi ro trung bình (có xác suất bị thay thế từ 30-70%) và 12% có rủi ro thấp (có xác suất bị thay thế dưới 30%). Có rủi ro được hiểu là những công việc có thể bị thay thế bằng các hệ thống, máy móc tự động hóa.

Những ngành có rủi ro cao nhất bao gồm: nông, lâm và thủy sản (với 83,3% số việc làm có rủi ro cao); công nghiệp chế bến, chế tạo (74,4% số việc làm có rủi ro cao); bán buôn, bán lẻ (84,1% số việc làm có rủi cao). Ngay cả công việc trong lĩnh vực nông nghiệp truyền thống ở Việt Nam với đặc điểm là lao động thủ công và có tính lặp đi lặp lại cao cũng có nguy cơ bị thay thế bởi máy móc và thiết bị tự động. Những nghề có rủi ro cao là: trồng trọt (khoảng 13,7 triệu việc làm); chăn nuôi (gần 3,2 triệu việc làm); làm vườn (1 triệu việc làm); đánh bắt và nuôi trồng thủy sản (0,84 triệu việc làm)…

Người lao động ở Bình Dương trước cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Tại Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bình Dương đến năm 2020, bổ sung quy hoạch đến năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 893/QĐ-TTg ngày 11 tháng 6 năm 2014, đề ra một số giải pháp định hướng quan trọng để đạt mục tiêu quy hoạch được duyệt, trong đó có tập trung phát triển ngành công nghiệp xuất khẩu (chế biến gỗ xuất khẩu, dệt may xuất khẩu, da giày, chế biến cao su, chế biến thực phẩm và đồ uống…).

Thực hiện quy hoạch này, trong thời gian 2012-2016, ngành dệt may cả nước thu hút đầu tư 5 tỷ USD, riêng Bình Dương thu hút 1,267 tỷ USD (chiếm 25,34% cả nước); Bình Dương là một trong ba tỉnh có sản lượng giày, dép lớn nhất cả nước (80% kim ngạch xuất khẩu da giày nằm ở các tỉnh Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ)…Cũng có nghĩa là lao động trong các nhóm ngành nghề được dự báo trên ở Bình Dương đang phải đối mặt với khả năng bị thay thế bởi các các hệ thống, máy móc tự động hóa cao.

Người lao động cần phải thay đổi tư duy, nhanh chóng tự đào tạo mình, tìm kiếm một cơ hội trong cách mạng công nghiệp 4.0. Đối với chính quyền địa phương cần đầu tư, thu hút xây dựng các trường nghề chất lượng cao, chính sách đãi ngộ thầy giáo giỏi để đào tạo cho người lao động các kỹ năng phù hợp thời đại cách mạng công nghiệp 4.0./.

Ban Thiền

Thống kê truy cập

  • Người trực tuyến Người trực tuyến
    • Khách Khách 136
    • Thành viên Thành viên 0
    • Tổng Tổng 136
  • Tổng số lượt truy cập 1.580.939